Các ngôn ngữ trong dịch thuật văn bản

Dịch thuật đóng 1 vai trò quan yếu trong bất cứ thời đại nào, đặc thù trong khuynh hướng toàn cầu hóa hiện tại. Dịch thuật mang kiến thức tới cho các người nào đang tìm kiếm kiến thức mới.

Theo Kelly (2004), “không có dịch thuật, không có lịch sử thế giới”. Đúng vậy, dịch thuật chẳng những giúp chúng ta hiểu được các nền văn minh bị vùi lấp lâu nay bởi thời gian mà còn mở ra sự khám phá thế giới lâu dài. Nói cách khác, hoạt động dịch thuật thúc đầy sự trao đổi tri thức, giao lưu văn hóa giữa con người và những dân tộc.

Đọc thêm >>> Vietnamese law firm

Dịch thuật văn bản là gì?

Có hầu hết ý kiến được đưa ra bởi các nhà nghiên cứu về định nghĩa dịch thuật trong suốt lịch sử lớn mạnh của nó.

​

Hartman & Stock (1972) cho rằng: dịch là thay thế một văn bản trong một ngôn ngữ bằng 1 văn bản tương đương trong ngôn ngữ thứ hai. Còn theo Nida & Taber (1974), dịch thuật là tái tạo lại trong tiếng nói thu nạp (receptor language) sự tương đương bỗng nhiên và sát với thông điệp của ngôn ngữ nguồn (source language), trước tiên là về nghĩa (meaning) và sau đấy là cá tính (style). Theo Larson (1998), dịch thuật là nghiên cứu từ vựng, cấu trúc kết học, tình cảnh giao thiệp và văn cảnh văn hóa của văn bản ngữ nguồn, đánh giá văn bản để xác định nghĩa, rồi sử dụng từ vựng và cấu trúc kết học thích hợp trong tiếng nói tiếp thu để tái lập cùng nghĩa.

Xem thêm >>> Luật sư mua bán sáp nhập

Song, Newmark (1981)lại cho rằng: dịch thuật là chuyển 1 văn bản này thành một văn bản khác theo cùng cách tác giả thể hiện lúc viết văn bản ấy.

Như đã biết, dịch chuyển từ tiếng nói này sang tiếng nói khác là 1 vấn đề chẳng hề thuần tuý bởi nó chẳng những đòi hỏi người dịch phải có tri thức về ngôn ngữ mà còn có tri thức về văn hóa, tâm lí phố hội. Người dịch liên ngôn sẽ gặp trắc trở khi dịch các câu ca dao, phương ngôn, thành ngữ đặc trưng của dân tộc Việt Nam sang tiếng Anh và những thành ngữ, đặc ngữ tiếng Anh sang tiếng Việt. Chẳng hạn, thành ngữ tiếng Anh ‘a big cheese’ trong ‘He is a big cheese’.

Nếu như người dịch liên ngôn không chú ý tới nét văn hóa của Anh là ví một nhân vật quan trọng và có quyền lực như “một cục pho mát to”, thì sẽ khó dịch chuẩn xác thành ngữ này. Người Anh cũng ví 1 người ngủ say mà không biết trời đất ra sao là: ‘ngủ như tảng đá hay ngủ như khúc gỗ’ ( sleep like a rock/ lock) nhưng người Việt lại diễn đạt theo cách khác ‘ngủ say như chết’ hay thành ngữ not (one’s) cup of tea trong câu ‘The man Bonita met at the party was kind, but he was not her cup of tea’ .

Tìm hiểu thêm : vietnam commercial law

Nếu chúng ta không biết được hàm ngôn, hàm ý của câu tiếng Anh này, sẽ rất khó dịch đúng nghĩa. Câu này phải được dịch như sau: “người đàn ông mà Bonia gặp ở bữa tiệc rất tích cực nhưng đấy chẳng hề là người cô ta thích” không dịch ‘… anh ấy không phải là tách trà của cô ta’.