Cùng tìm hiểu cách trồng và chăm sóc cây tiêu

I/ Đặc điểm hình thái:

1/ Rễ: có 3 loại.

- Rễ cái: ăn sâu đến 2 m để hút nước.

- Rễ phụ: mọc thành từng chùm ở độ sâu từ lớp đất mặt đến 40 cm, có nhiệm vụ hút nước và dưỡng chất nuôi cây, kém chịu úng.

- Rễ bám (rễ thằn lằn): mọc ra từ đốt thân ở trên không giúp cây bám vào nọc là chính.

2/ Thân: thân leo, có thể cao đến 10 m

3/ Cành: có 3 loại cành.

- Cành lươn: mọc ra từ các mầm nách gần sát gốc, lóng dài, cần được cắt bỏ.

- Cành vượt: mọc song song với thân chính, sinh trưởng mạnh. Tiêu còn nhỏ cần bấm ngọn để phát sinh nhiều cành vượt để chia thành bộ khung chính của cây tiêu. Những năm sau cần bấm bỏ bởi vì chúng sẽ lãng phí nhiều tinh chất. Có thể dùng làm giống.

>>>> Máy sục khí

- Cành ác (cành quả, cành ngang): mọc ngang, mang trái. Không dùng làm giống.

4/ Hoa: loại hoa tự hình gié, dài từ 7 – 12 cm, 20 - 60 hoa xếp thành hình xoắn ốc. Hoa thụ phấn nhờ vào ẩm độ cao của môi trường.

5/ Trái: dạng hình cầu, đường kính 4 – 8 mm. Trái non có màu xanh và chuyển sang đỏ lúc chín. Từ khi ra hoa đến khi chín 7 – 10 tháng.



II/ Yêu cầu đất đai – khí hậu:

1/ Đất đai: cây tiêu có thể mọc trên nhiều loại đất khác biệt, nhưng để sinh trưởng lớn mạnh tốt và dài lâu, đất trồng tiêu cần phải đảm bảo các chi tiết :

- Đất dễ thoát nước, không bị úng, ngập.

- Tầng đất phải sâu, hiệu quả là 1 m trở lên.

- Mạch nước ngầm phải sâu, ít nhất là 70 cm.

- Đất có thành phần cơ giới nhẹ đến trung bình, tơi xốp, giàu mùn, không chua.

2/ Khí hậu: cây tiêu nguyên chủng mọc dưới tán cây rừng.

- Nhiệt độ yêu thích 22 – 28 0C, sinh trưởng tầm thường từ 18 - 350C.

- Lượng mưa hằng năm từ 1250 – 2500 mm/năm trở lên, hiệu quả nhất được phân bố đều trong năm do sơ đồ rễ ăn cạn, không chịu nổi với điều kiện khô hạn kéo dài. Cần có 1 khoảng thời gian khô hạn ngắn để phân hóa mầm hoa (20 – 30 ngày).

- Ánh sáng: ưa ánh sáng tán xạ, vì thế trong thời kỳ đầu, nhất là lúc mới trồng cần che bóng chu đáo. công đoạn ra hoa nuôi quả cây vô cùng cần ánh sánh hơn, có thể che bóng ít hoặc không che do cây trưởng thành có khả năng tự che bóng cho nhau.

- Gió: cây tiêu yếu chịu gió, cần có hàng cây chắn gió.



III/ Giống – nhân giống:

1/ Giống tiêu: có nhiều giống tiêu như sẻ đất đỏ của vùng miền Đông Nam bộ, tiêu Di Linh, tiêu Phú Quốc, tiêu Vĩnh Linh, tiêu Campuchia, tiêu Ấn Độ,… Hiện nay giống tiêu lá to Vĩnh Linh (Lada belangtoeng) và tiêu Ấn Độ đang được khuyến cáo trồng do sự sinh trưởng mạnh, chống chịu bệnh chết nhanh khá, năng suất cao.

2/ Chọn giống: chọn những bụi tiêu không bị sâu bệnh, sinh trưởng mạnh khỏe, dưới 18 tháng tuổi để làm giống.

3/ Nhân giống: chủ công là giâm hom, lấy từ thân chính, cành vượt hoặc dây lươn. Hom lấy ở dây lươn chậm ra hoa. Cắt mỗi hom từ 4 – 5 đốt (khi thiếu thì cắt từ 2 – 3 đốt). Loại 4 –5 đốt có thể đem trồng thẳng (không ươm). Nếu trồng nhiều cần giâm hom nhằm đảm bảo tỷ lệ sống cao và tạo độ đồng đều cho vườn tiêu sau này. Hom giống sau khi cắt xong, thải trừ bớt cành lá để tránh sự mất nước, nhúng phần gốc hom vào dung dịch kích thích ra rễ (có bán trên thị trường) và dung dịch nước thuốc Aliette (hoặc Matalaxyl) 30/00, sau đó đem giâm ngay. Có thể giâm trong bể giâm chứa mùn cưa, trấu hay giâm vào luống, sau khi ra rễ mới chuyển vào túi bầu. Túi bầu bằng nylon, có kích thướt 15x25 cm, đã đục lổ, chứa 1,5 kg đất mặt + 0,5 kg phân chuồng hoai + 5 g Super lân. Chọc lổ, đặt hom, 2 mắt nằm trong đất ấn chặt lại. Làm giàn che nắng và gió, tưới nước để mắt. Sau mỗi tháng dở bớt dàn che, cuối cùng để cho 60 – 70% ánh sáng lọt qua. Khi nhánh tiêu mọc dài 40 50 cm, có 5 – 7 lá thật thì đem trồng.

>>> Máy bơm hóa chất tự mồi

IV/ Nọc tiêu:

Tiêu có thể leo lên nọc cây sống hoặc nọc chết như gỗ, nọc gạch, nọc bê tông.

- Nọc cây sống: các loại cây đa niên tiêu đều leo bám được. Tuy nhiên để thành lập vườn tiêu, cần chọn những loại cây lớn nhanh, rễ ăn sâu vào lòng đất, ít rễ ngang, ít tàn lá, dễ nhân giống, không thay vỏ như cây vong nem , cây lồng mức, cây anh đào giả, cây keo dậu,…

- Nọc chết: nọc cây gỗ, có đường kính từ 8 cm trở lên, cao 3 – 5 m. ngày nay, vì hết sạch, người ta đúc nọc bằng bê tông cốt thép và dùng gạch để xây nọc. Do dó chi phí của nọc bê tông và gạch lớn nên có thể chia làm 2 quá trình để đầu tư: lúc đầu nên đúc nọc bê tông hoặc nọc gạch ở độ cao 1,5 – 2 m, sau đó tiếp tục đốt hoặc xây thêm cho đến độ cao 3,5 – 5 m tuỳ tài năng.

Nếu tiêu dùng nọc chết, khoảng cách trồng có thể là 2x2 m, 2x2,5 m, 2,5x2,5 m. Nọc gạch có đường kính trên 0,8 m, có thể trồng với khoảng cách 2,5x3 m đến 3x3 m.

Nếu trồng hầu hết nọc cây sống, khoảng cách trồng từ 2,5x3 m, xếp đặt theo hướng đông – tây và rong tỉa cành trong mùa mưa.

Có thể trồng xen 1 hàng nọc sống 1 hàng nọc chết để giảm bớt giá thành và điều hòa ánh sánh.



V/ Trồng tiêu:

Trước khi trồng từ 2 – 3 tuần, cần đào rãnh quanh nọc tiêu, cách mép nọc tiêu từ 10 – 15 cm, sâu 40 – 50 cm, rộng 40 – 50 cm rồi bón lót phân chuồng hoai (càng nhiều càng tốt) + 0,5 kg vôi + 0,5 kg Super lân trộn đề u với đất mặt.

Khi trồng, đặt bầu tiêu cách nọc từ 15 – 20 cm, nghiêng 1 góc 45 – 600 hướng ngọn tiêu về gốc nọc, nọc cây sống thì trồng xa hơn một chút. Nén chặt đất quanh đó bầu tiêu (hom tiêu) rồi che chắn kỹ càng, tránh gió lùa và ánh sáng chiếu trực tiếp vào làm cháy lá, cháy dây. Nọc có đường kính nhỏ (< 20 cm) có thể trồng 3 – 4 hom. Nọc xây gạch, cứ 30 cm trồng 1 hom.

Thời vụ trồng tốt nhất là vào đầu mùa mưa, cây tiêu kịp lớn để chống chịu được hạn vào đầu mùa khô.



VI/ chăm sóc:

1/ Che bóng cho tiêu non: khi tiêu mới trồng cần dùng cỏ, rác, lá dừa,… che tủ tránh nắng và gió làm tiêu mất nước và bị cháy nắng. Có thể che bằng tấm liếp hoặc dàn che.

2/ Trồng dặm: sau trồng 3 tuần, cần kiểm tra vứt bỏ những hom chết và trồng dặm kịp thời để cây kịp sinh trưởng đồng đều với những cây trồng trước.

3/ Làm cỏ xới xáo: làm cỏ sạch quanh gốc và giữa các hàng tiêu. Không xới xáo trong gốc tiêu, xới cách gốc 50 – 60 cm. Mùa mưa cần tránh xới xáo vì dễ làm tổn thương bộ rễ giúp mầm bệnh xâm nhập vào làm chết tiêu.,,

4/ Xén tỉa tạo hình:

- Sau khi tiêu lên cao, cần dùng dây mềm (dây nhựa, nylon) buộc vào cây nọc. Tráng dùng các loại dây chuối, dây rừng,… vì các dây này dễ bị mục khiến phần thân tiêu nơi buộc dây dễ bị mầm bệnh tiến công.

- Tiêu leo lên cao 60 – 80 cm mà vẫn chưa phát sinh cành ngang thì tiến hành bấm ngọn hoặc đôn dây.

- dùng cành vượt các cấp làm bộ khung thân chính đều đặn quanh nọc.

- Trong các năm 1 – 2 có thể có một vài cành ác ra hoa cần xén bỏ để tập trung dinh dưỡng cho bộ khung chính sinh trưởng mạnh.

5/ Tủ gốc giữ ẩm trong mùa nắng bằng các loại rơm rạ, cỏ khô,… Đề phòng mối và cháy. Tủ cách gốc 10 – 20 cm.

6/ Tưới nước và chống úng cho tiêu:

Trong mùa nắng cần tưới nước thường xuyên (không thừa nước), kết hợp với các biện pháp che chắn, tủ gốc giữ ẩm cho tiêu. Trong thời kỳ buôn bán, việc tưới nước cho tiêu có khác hơn. Trong thời kỳ này, đặc biệt sau thu hoạch, chỉ tưới cho tiêu khi thấy thật cần phải có, đủ cho cây sống, chịu đựng được mùa khô hạn để bước vào mùa mưa. Nếu tưới nước quá nhiều, cây sẽ tiếp tục sinh trưởng phát triển, các chùm quả phát sinh rải rác, tỷ trọng thụ phấn thấp làm giảm sản lượng và gây trở ngại cho việc chăm nom, thu hoạch.

- Cần đánh rãnh nước giữa 2 hàng tiêu trong mùa mưa để chống úng. Đây là công việc hết sức quan trọng nhằm chắc chắn cho vườn tiêu sinh tồn vĩnh viễn.

7/ Xén tỉa cây nọc sống:

- Cần xén tỉa cây nọc sống 2 – 3 lần trong mùa mưa để cây tiêu có đủ ánh sáng.

- Trong mùa khô không nên xén tỉa, phối hợp với biện pháp tủ gốc tích cực có thể tiết kiệm được lượng nước tưới quan trọng.
Còn tiếp phần 2 nhé!

Xem thêm: máy thổi khí công nghiệp