Thanh Minh là gì? Ngày Thanh Minh năm 2023 sẽ trùng vào ngày nào?

Ngày Tết tỏ bày là 1 ngày không phải là lễ Tết lớn nhưng lại đượm đầy ý nghĩa và tinh hoa truyền thống. Bạn với biết rằng Tết giãi tỏ năm nay sẽ rơi vào ngày nào của lịch Dương 2023 không? Hãy cùng Hoa viên Nirvana khám phá về tết thanh minh là gì và hiểu sâu hơn về văn hóa quý báu này của dân tộc bên dưới.

1. Ngày đãi đằng 2023 trùng sở hữu ngày nào theo Dương lịch?
Thời gian diễn ra Tết tỏ bày không nhất định ngày nào. Dịp lễ này bắt đầu kể từ 4-5/4 (sau khi tiết Xuân Phân kết thúc) và kéo dài đến khoảng ngày 20-21/4 Dương lịch (khi đến tiết Cốc Vũ). Đây là dịp để con cháu về thăm chiêu mộ của tiên sư, quét dọn, vệ sinh lại chiêu tập, cúng kiến phần đông để ông bà phù hộ cho gia đình được bình an và phát đạt.

​

Vào năm nay, Tết thanh minh trùng có thứ tư ngày mùng 5/4/2023 (tức ngày 15/2, ngày Quý Tỵ, tháng Ất Mão năm Quý Mão Âm lịch).

2. Nguyên nhân ra đời ngày Tết đãi đằng
Theo ông Nguyễn Hùng Vĩ – nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, giãi tỏ chính là 1 trong 24 Tiết Khí hàng năm và nó nằm ở vị trí thứ 5. Theo quan niệm phương Đông, ngày ưu tiên của Tiết tỏ bày sẽ được lấy làm mốc diễn ra ngày lễ giãi bày.

​

Theo nghĩa đen, giãi bày có tức là không khí trong sạch, tươi sáng và mát mẻ, trời quang quẻ mây tạnh. Khoảng thời gian này sẽ kéo dài trong khoảng 15-16 ngày.

Truyện Kiều của Nguyễn Du đã mang một câu thơ mình ai ai cũng biết đó là “Thanh minh trong tiết tháng Ba / Lễ là tảo phần, hội là đạp thanh…”. Câu thơ này đã khiến cho phổ quát người ngầm hiểu là dịp Tết tỏ bày luôn diễn ra trong tháng Ba Âm lịch.

Tuy nhiên, bây giờ thì mọi người tính Tiết Khí theo lịch Dương. Bởi vậy, Tết phân bua sẽ rơi vào ngày 15/2 Âm lịch năm Quý Mão chứ không phải là vào tháng 3 Âm lịch như mọi người lầm tưởng.

3. Ý nghĩa ngày phân trần
Trong phong tục của Việt Nam, Tết phân bua là dịp để hoài tưởng và tri ân tới những người nhà đã tắt hơi bằng phong tục đi tảo mộ. Đây là thời khắc để tôn tạo, khiến cho đẹp lại phần tuyển mộ của gia tộc để nơi ngơi nghỉ của tiên nhân trở thành tôn nghiêm và sạch sẽ hơn.

​

Vào dịp Tết tỏ bày, các gia đình sẽ dành thời kì cộng đến nghĩa địa và có theo phương tiện để trông nom mộ phần. Các ngôi tuyển mộ còn chưa được vun đắp xong sẽ được đắp lại cẩn thận, dọn cỏ và cắt tỉa các cây hoang mọc trên mộ. Điều này giúp ngăn trâu bò tới phá hay rắn chuột đào hang làm cho tổ bên trong, tác động đến “giấc ngủ nghìn thu” của người bên trong.

Những ngôi mộ đã xây xong sẽ được dọn dẹp, vệ sinh và sau đó được trang trí bằng hương hoa và các lễ phẩm. Khi đã thắp hương cho chiêu mộ xong, người thân tới viếng sẽ đốt vàng mã để tỏ lòng thành kính và tưởng vọng đến người đã mất.

Dịp Tết giãi tỏ không chỉ là lúc để hoài tưởng về tiên nhân mà còn là cơ hội để giáo dục đạo đức cho những thế hệ trẻ. Khi này, con nít thường được cho đồng hành để được học hỏi về lòng kính ngưỡng gia tiên và phương pháp thực hành những nghi lễ truyền thống. Ngoài ra, ngay cả các người sống xa quê cũng thường thu xếp để về với gia đình và tảo phần. Bạn không cần nhất quyết phải đi đúng ngày mà có thể chọn ngày mà phổ biến người mang thể đi được cũng được.

Tết tỏ bày cũng là thời điểm để diễn đạt sự nhân văn của người Việt. Người viếng cũng thường giúp tu bổ, dọn dẹp cho các ngôi chiêu mộ không có hoặc với ít người viếng thăm. Lúc thắp hương cho mộ phần của tổ tiên mình, mọi người thường thắp cho mỗi ngôi chiêu mộ quanh đó một nén hương để cộng được san sẻ lòng thành kính.

4. Những hoạt động khác diễn ra vào ngày Tết giãi bày
Dưới đây là một vài hoạt động phổ quát thường diễn ra vào ngày Tết phân bua tại nước ta. Cùng Tìm hiểu ngay nhé!

4.1. Chuẩn bị mâm cúng chỉn chu
Trong ngày Tết thổ lộ, việc chuẩn bị mâm cỗ cũng được coi là một phần quan trọng chẳng thể thiếu. Đây là thời khắc để mọi người trong gia đình cùng nhau đi chợ, sắm sắm đồ để chuẩn bị mâm cúng. Tùy theo phong tục và địa phươn mà mâm cúng được chuẩn bị khác nhau nhưng cốt yếu vẫn là một mâm cơm thông thường để mời 1 bữa đến tổ tiên và ông bà. Đây không hề là khoa trương hay mở tiệc tùng linh đình mà là một buổi ăn uống thuần tuý để hoài tưởng người đã tắt hơi.

4.2. Hội đạp thanh
Khi xưa, vào dịp Tết phân bua những lứa giới tính trẻ thường du xuân và tận hưởng cuộc sống. Họ tham dự vào hội gọi là đạp thanh (hay còn biết đến là giẫm lên cỏ). Không những thế, theo thời gian thì lễ hội này dần trở thành ít nhiều ở Việt Nam. 1 Số địa phương ở Trung Quốc tới nay vẫn còn duy trì lễ hội này.

5. Cúng giãi tỏ cần chuẩn bị các gì?
Các lệ vật thường gồm có: Gà, rượu, giò chả, giết mổ, xôi, canh măng, miến xào. Tuy nhiên, những thứ không thể thiếu để mọi người cúng thanh minh đó là hoa, đèn, nhang, tiền vàng, trái cây, trầu cau.

5.1. Ngoài mộ
Trong lễ tảo phần, mọi người bố trí đồ cúng và nhớ đặt trái cây, tiền vàng cộng nhau nhưng lễ mặn thì để ra riêng. Sau đó, thắp nhang và đèn lền nhưng chỉ nên cắm một hoặc 3 nén để tránh ỉ eo. Tiếp theo, hãy vái đầu vài lần để tỏ lòng thành kính có quan hậu thổ ông công rồi chúng ta mới mời gia tiên trở về và đọc văn khấn Tiết giãi bày.

5.2. Tại nhà
Trong lễ cúng thanh minh ở nhà, việc thu vén nhà cửa sạch sẽ là điều rất quan yếu, đặc biệt là vị trí bàn độc gia tiên. Mâm cỗ cúng cũng cần được chuẩn bị sẵn ở nhà để thực hiện sau lúc đã xong lễ tảo mộ. Anh chị em cũng thắp nhang và khấn vái cũng giống như các tục cúng khác. Ngoài ra, để bộc lộ lòng thành kính đối có ông bà tổ tiên thì gia chủ cần giữ thái độ trang trọng và thực lòng trong suốt lúc cúng.

5. Những lưu ý vào ngày Tết thổ lộ để giảm thiểu vận hạn
Khi đi tảo mộ trong dịp Tết bộc bạch, mọi người cần lưu ý các điều sau để giảm thiểu gặp phải các điều không may:

• Lúc đi qua tuyển mộ của người khác hạn chế giẫm đạp cùng như đá đồ cúng của để hạn chế bị vận xui. Đặc biệt là các bạn teen và con nhỏ cần chú ý đến điều này.
• Phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, mang thai hay người bị phong hàn tê thấp không nên đi tảo mộ để hạn chế bị tác động bởi khí lạnh và năng lượng xấu.
• Tuy tảo mộ là khoảng thời gian để gia đình quây quần và thực hiện những hoạt động cúng bái cũng như chụp ảnh kỷ niệm nhưng điều này là không nên tại khu vực tha ma nhằm tôn trọng và bảo vệ không gian linh thiêng này.
• Trước lúc khởi đầu sang sửa và thu vén mộ phần, bạn cần thắp nhang khấn gia tiên để xin phép. Sau đó, chúng ta cần dọn sạch sẽ và kiểm tra lại mộ thật kỹ để giảm thiểu bị chuột rắn rết bò vào trong.
• Không nên bàn tán chỉ trích hay chỉ trỏ vào chiêu mộ của người khác để giảm thiểu đem đến vận xui cũng như để thổ lộ sự tôn trọng đối có các người đã tắt hơi.
• Trong thời kỳ đi tảo phần, chúng ta cần giữ vệ sinh và hạn chế gây ô nhiễm cho khu vực tha ma.

6. Văn khấn cha ông, ông bà vào ngày Tiết thổ lộ
Dưới đây là hai cái văn khấn Tết thanh minh cho tiên tổ, ông bà tại tuyển mộ và tại nhà mà bạn có thể tham khảo và áp dụng.

6.1. Văn khấn thanh minh ngoài chiêu mộ
Những lễ vật cúng tỏ bày khi tảo mộ thường sẽ gồm có: Trầu cau, nhang đèn, rượu làm thịt (gà luộc, giò heo hay 1 khoanh giò nạc), giấy tiền vàng bạc, trái cây.

Sau đây là mẫu văn khấn phân trần ở ngoài chiêu mộ dành cho những gia chủ:

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương

Con Kính lạy Hương linh………………(Hiển khảo, Hiển tỷ hoặc Tổ Khảo………….

Hôm nay là ngày.………….

Nhân tiết:………………………….

Tín chủ (chúng) con ……………………………

Ngụ tại:…………………….

Chúng con và toàn thể gia đình con cháu, nhờ công ơn võng cực, nền đức cao dầy, gây dựng cơ nghiệp của………….. Chạnh lòng mường tưởng âm phần ở nơi hoang vắng, tín chủ con thật tâm tậu lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm nhang kính dâng trước chiêu mộ, kính mời chân linh……………………lai lâm hiến hưởng.

Chúng con xin phép được tôn tạo phần chiêu mộ, bồi xa, bồi thổ, tu sửa minh trục đường hậu quỷ cho thêm chắc chắn. Nhờ ơn Phật Thánh hộ trì, đội đức trời che đất chở, cảm niệm Thần linh phù độ, khiến cho được chữ bình an, âm siêu dương thái. Con cháu chúng con xin vì chân linh..……..Phát nguyện tích đức tu nhân, khiến duyên, làm phúc cúng dâng Tin Bảo, trợ giúp cô nhi goá phụ, tế bần cứu nạn, hiếu thuận tông nhân để lấy phúc này hướng về thánh sư.

Cúi xin khôn thiêng chứng giám, thụ hưởng lễ phẩm, phù hộ phù trợ con cháu, tương hỗ soi xét cửa nhà. Che tai cứu nạn, ban tài tiếp lộc, điều lành đem lại, điều dữ xua đi. Độ cho gia cảnh hưng long, quế hờ tươi tốt, cháu con vinh hưởng lộc trời, già trẻ nhuần ơn Phật Thánh.

Chúng con lễ bạc thật tình, cúi xin chứng giám.

Sau khi hoàn thành nghi tiết khấn, chúng ta chờ xong 2/3 tuần hương rồi tạ lễ, đốt giấy tiền, xin lộc rồi về nhà cúng gia thần và gia tiên.

6.2. Văn khấn đãi đằng tại nhà
Mỗi gia đình mang những cách biểu hiện sự tôn kính đặc trưng riêng đối với tiên sư cha. Đấy với thể là một mâm cơm toàn bộ sở hữu xôi thơm ngon, gà luộc nóng sốt và các món ăn truyền thống như giò, canh măng, miến, xào,… Hay chỉ đơn giản là thắp nhang sở hữu trái cây tươi, trà tàu hay vài điếu thuốc để thông báo mang các vị tiền bối, gia tiên vào ngày bày tỏ.

Mọi người mặc trang phục chỉn chu, đứng trước hương án, đốt nhang đèn rồi khấn như sau:

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Con lạy chín phương trời, mười phương chư phật, chư phật mười phương.

Con lạy gia tiên tiền tổ, họ hàng nội ngoại 2 bên gia tộc họ…

Con lạy bà tổ cô ông mãnh, ông bà, cô bé Đỏ, cậu bé Đỏ tại gia

Hôm nay là ngày… tháng… năm…

Nay con giữ việc phụng thờ tên là…, tuổi…, sinh tại xã…, huyện…, tỉnh… cộng toàn gia, trước bàn độc gia tiên cúi đầu bái lễ.

Kính mời ông công ông táo đồng lai cách cảm.

Kính dâng lễ bạc: trầu rượu, trà nước, vàng hương, hoa quả cùng phẩm vật lòng thành nhân dịp tiết bày tỏ, kính mời hương hồn nội ngoại cha ông, kỵ, cụ, ông bà, bố mẹ, cô dì chú chưng, Các bạn chứng giám và hưởng lễ.

Con thành thật tình kính cúi xin gia tiên tiền tổ, bà tổ cô ông mãnh, ông bà… hộ trì hộ trì, đề tâm xếp nếp, vuốt ve chở che cho đại gia đình con bình an, hưng vượng vượng, ba tháng mùa hè chín tháng mùa đông đều mát mẻ, tốt tươi. Điều lành đem đến, điều dữ với đi cho công việc của gia đình con đều thuận buồn xuôi gió, gặp đa dạng may mắn.

Chúng con kính dâng lễ bạc tình thực, cúi xin gia tiên chứng minh chứng giám cho lòng thành của toàn thể gia quyến.

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

7. Giải đáp các câu hỏi hay gặp về Tết phân trần
Sau đây, chúng ta sẽ cộng tư vấn các điều mà nhiều người khác còn nghi vấn về ngày Tết giãi tỏ dưới đây nhé.

7.1. Tết giãi tỏ với giống mang Tết Hàn Thực không?
Theo TS.KTS Vũ Thế Khanh, Tết tỏ bày và Tết Hàn Thực mang các năm bị trùng ngày có nhau nhưng bản tính chúng lại với các ý nghĩa và cội nguồn không hề giống gì nhau.
Tết giãi tỏ được coi là ngày đầu tiên trong tiết thổ lộ. Đó là một trong 24 tiết khí quan trọng của năm và kéo dài từ 15-16 ngày bắt đầu từ ngày 4-5/4 tới ngày 20-21/4 mỗi năm.
khi mà ấy, Tết Hàn Thực bắt nguồn từ một truyền thuyết cổ xưa ở Trung Quốc nhằm mục đích tưởng nhớ của vua Tấn Văn Công tới Giới Tử Thôi. Tết Hàn Thực được tổ chức trong khoảng ngày 3-5/3 Âm lịch thường niên.

7.2. Thời tiết của Tết giãi bày là như thế nào?
Về thời tiết, từ thời khắc này trở đi ở miền Bắc Việt Nam, sự đổi thay của khí hậu đang tạo ra những ảnh hưởng đáng nhắc. Với sức mạnh của gió Đông-Nam càng ngày càng tăng lên, luồng gió mùa Đông-Bắc đã yếu dần và mưa phùn cũng gần kết thúc hoàn toàn.
do vậy, hiện tượng nồm (sự ngưng tụ tương đối nước trên những thiết bị sắp mặt đất hay nhà cửa) đã biến mất. Điều này giúp cho tiết trời trở thành trong lành và dễ chịu hơn. Bên cạnh đó, nhiệt độ cũng đã nâng cao lên, độ ẩm giảm xuống. Tuy nhiên, vẫn chưa với mưa rào để bắt đầu cho mùa mưa. Bình thường, mưa rào sẽ xuất hiện gần tiết Cốc vũ trong năm.

8. Tổng kết
Hy vọng bài viết giãi tỏ là gì? Tết bày tỏ 2023 rơi vào ngày nào? Ở trên cũng đã giúp mọi người biết được phần lớn mọi thứ về dịp đặc thù này trong năm. Chúc bạn mang một mùa thanh minh rét mướt và ý nghĩa nhé.

Xem thêm các thông tin về tang lễ tại https://hoaviennirvana.com.vn/